Best of Both Worlds

In zijn nieuwe werk combineert Paul van Ernich zijn liefde voor het realistische stilleven met zijn fascinatie voor de abstracte kunst. Daar gebruikt hij een Japans kleurenpalet bij. Een inkijkje in zijn ontwikkeling. ‘Mijn gezicht zit nu meer in de verf.’

‘In de warme zomer van 2018 schilderde ik een nieuwe serie stillevens met een heel andere uitstraling dan mijn klassiekere werk. Dit is een nieuwe ontwikkeling, die in feite teruggrijpt op mijn start als kunstenaar.’

Aan het begin van deze eeuw richtte ik mijn aandacht op het ambacht van de 17e eeuwse meesters. Voor die tijd stond ik in een moderne kunsttraditie. De eerste tien jaar van mijn artistieke leven gingen over (zelf-)expressie, concepten, betekenis en weergave van emoties. De vorm en het herkenbare waren minder belangrijk. Ik had een opleiding als psycholoog achter de rug en was kind aan huis bij het Stedelijk in Amsterdam.’

Van vernieuwing naar interpretatie

‘Daarna hebben klassieke inzichten mijn schilderwerk gedomineerd. Als tegenhanger voor de al te vrijblijvende en niet op kunde gebaseerde kunst besloot ik bijna twintig jaar geleden de weg van de oude meesters te volgen. Ik kopieerde 17e eeuwse helden, ging in de leer bij een meester. Ik zocht niet naar vernieuwing, maar naar interpretatie.

Een sleutelstuk uit 2013, waarin ik figuratief en abstract werken combineerde. Let op de bijna Mondriaan-achtige vlakverdeling. (VERKOCHT) (Klik om te vergroten).

In al die jaren waarin ik me ontwikkelde begon langzaam het besef door te dringen dat elk schilderij altijd een abstractie of vereenvoudiging van de werkelijkheid is. Of beter gezegd: een persoonlijke interpretatie van wat waargenomen kan worden. Het ding zelf werd minder belangrijk, de manier waarop ik waarnam des te meer. Vergelijk het met de jazz, waarin van een beperkt aantal nummers oneindig veel unieke interpretaties zijn gemaakt.

Zo doende trainde ik mijn vakmanschap en schilderde bekende klassieke thema’s op mijn manier: portretten, stillevens, landschappen, naakten en mythologische stukken. De invloed van mijn voorgangers was duidelijk, net als de keuze van de onderwerpen. Ik noemde het: klassiek realisme met een eigentijdse toets.’

Schoonheid is ook waarheid

‘In het realisme ging het minder over concepten en ideeën dan in de moderne kunst, en meer over schoonheid en poëzie, verscholen in herkenbare beelden. In de moderne kunst domineerde lelijkheid destijds, want lelijkheid zou de onverbloemde waarheid reflecteren. Maar ik koos voor schoonheid, want dat is ook onverbloemde waarheid. Ik zag met name mijn stillevens als een ode aan het moment. Ik wilde het onvergankelijke van het vergankelijke laten zien.

Pieter Roelofs, tegenwoordig conservator van het Rijksmuseum, zei bij de opening van een van mijn exposities: ‘Van Ernich is What you see is what you get’. Ik stond zelf dus op de achtergrond, het werk stond op de voorgrond. Net zoals bij de oude meesters de handtekening soms nauwelijks leesbaar is, terwijl bij moderne kunstenaars de naam soms de helft van het werk domineert.

Mijn leermeester in de klassieke kunst, Cornelis le Mair, heeft me jarenlang onderwezen en begeleid in het kijken. En daarmee vooral in het analyseren van de compositie: vlakverdeling, kleurgebruik, lichtgeleiding. Voor de oude meesters waren de abstracte elementen in hun schilderijen ook van belang.’

Tekening, toon en kleur

‘In de klassiek realistische schilderijen kun je drie hoofdelementen onderscheiden: tekening, toon en kleur. In deze volgorde van belangrijkheid leiden ze uiteindelijk tot een herkenbaar beeld.

Een tweede sleutelstuk uit 2015. Een klassieke, verfijnd uitgewerkte Nautilusbeker in een explosie van de drie primaire kleuren waarmee het hele schilderij ( ook de beker) is gemaakt. (VERKOCHT) (Klik om te vergroten).

In de moderne kunst bestaan deze drie elementen ook, maar in een andere volgorde van belangrijkheid: daar staat kleur vaak voorop, daarna komen pas toon en tekening. Kleur roept direct een emotie op en de verhouding tussen kleuren appelleert aan een natuurlijk gevoel van esthetiek. Denk aan de manier waarop Rothko en Mondriaan zochten naar de expressie van kleur en naar de verhoudingen van primaire kleuren.

In mijn klassieke palet waren de belangrijkste kleuren kobaltblauw, ruwe en gebrande sienna. Deze drie primaire kleuren zijn in mijn nieuwe palet vervangen door ultramarijn, cadmiumgeel en rood (magenta). Ik ben daarin geïnspireerd door de verrassende kleurencombinaties van de Japanner Sanzo Wada in zijn A Dictionary of Color Combinations.’

Best of Both Worlds

‘In mijn nieuwe stillevens herhaal ik het herkenbaar realistische deel in een abstracte variant, en dat binnen hetzelfde vlak: hetzelfde schilderij. Door me te beperken tot drie basiskleuren verwijs ik naar de chemie. Voor zover wij weten is onze hele complexe en eindeloos gevarieerde wereld opgebouwd uit slechts 118 chemische elementen. Een onzichtbare kracht brengt deze elementen bij elkaar tot bomen, glas, water, een kat , noem maar op….Net zo gaan de basiskleuren in mijn schilderijen bijzondere verbindingen met elkaar aan. Uit drie basiskleuren creëert de kunstenaar iedere kleur, ieder beeld (abstract of figuratief). Het is bijna religieus gezichtspunt: Van alle elementen creëert God alles om ons heen. Van de drie basiskleuren creëert de kunstenaar ieder schilderij. Kunst wordt zodoende een metafoor voor het leven. En de kunstenaar wordt de Schepper zelf…

In het verleden waren mijn realistische schilderijen herkenbaar, maar waren mijn keuzes als schilder verhuld. Je zou kunnen zeggen dat ik achter het doek stond. Na twintig jaar keer ik terug naar vroegere ideeën en inzichten, maar dan vanuit een schilderachtig perspectief.

Mijn visie op het leven vertaalt zich meer en meer in verf. In wezen is elk schilderij een zelfportret, maar nu treed ik meer op de voorgrond, door inzichtelijke en persoonlijke keuzes te maken. Mijn gezicht zit meer in de verf. Zo wordt mijn werk minder een weergave van het leven, en meer het leven zelf.’

Interesse? Schilderijen moet je in het echt zien. Neem contact op.

Klik om te vergroten.